Teknik Uyarı: Cihaz üzerinde herhangi bir fiziki kontrol veya temizlik yapmadan önce buzdolabınızın fişini elektrik prizinden mutlaka çekiniz.
Buzdolabının üstü soğutuyor altı soğutmuyor sorunu, özellikle dondurucu bölümü çalışan ancak soğutucu bölüm yeterince soğumayan cihazlarda sık karşılaşılan arızalardan biridir. Üst bölümde buzlanma veya normal dondurma devam ederken alt raflardaki yiyeceklerin yeterince soğuk olmadığını, içeceklerin ısındığını ya da sebzelik bölümündeki sıcaklığın yükseldiğini fark edebilirsiniz.
Bu durum her zaman kompresör arızası anlamına gelmez. Birçok buzdolabında soğuk hava dondurucu bölümde oluşturulur ve fan ile hava kanalları üzerinden soğutucu bölüme aktarılır. Bu nedenle üst bölüm çalışırken alt bölümün sıcak kalması; hava dolaşımının engellenmesi, fanın çalışmaması, kanallarda buzlanma, damper veya sensör problemi gibi farklı nedenlerle ortaya çıkabilir.
Buzdolabının Üstü Soğutup Altı Neden Soğutmaz?
Dondurucu bölüm yeterince soğukken soğutucu bölümün sıcak kalması durumunda ilk olarak soğuk havanın iki bölüm arasında doğru biçimde dolaşıp dolaşmadığına bakmak gerekir. Üretici teknik dokümanlarında da dondurucudan soğutucu bölüme geçen hava akışının engellenmesinin sıcaklık problemlerine yol açabileceği belirtilmektedir.
En sık karşılaşılabilecek nedenler şunlardır:
- Hava kanallarının kapanması: Raflara fazla miktarda ürün yerleştirilmesi veya yiyeceklerin hava çıkışlarının önüne konulması, soğuk havanın alt bölüme ulaşmasını engelleyebilir.
- Evaporatör fanının çalışmaması: Fan, soğutulan havanın dolap içerisinde dolaşmasına yardımcı olur. Fan motoru arızalandığında dondurucu soğuk kalırken soğutucu bölüme yeterli hava taşınmayabilir.
- Evaporatörde veya hava kanallarında buzlanma: No Frost sistemde oluşan aşırı buzlanma hava geçişini daraltabilir veya tamamen kapatabilir. Fanın buza temas ettiği durumlarda sürtme, tıkırtı veya alışılmadık sesler de duyulabilir.
- Defrost sisteminde sorun: Rezistans, defrost sensörü, termik eleman veya elektronik kontrol tarafındaki bir problem nedeniyle evaporatörde biriken buz düzenli olarak çözülemeyebilir. Buz arttıkça hava dolaşımı azalır.
- Hava damperinin açılmaması: Bazı modellerde dondurucu ile soğutucu bölüm arasındaki hava miktarını kontrol eden damper bulunur. Damper kapalı konumda kalırsa alt bölüme yeterli soğuk hava geçmeyebilir.
- Sıcaklık sensörü veya termistör arızası: Sensör yanlış sıcaklık bilgisi gönderdiğinde kontrol kartı soğutma ihtiyacını doğru değerlendiremeyebilir.
- Elektronik kart veya kontrol sistemi problemi: Fan, damper veya defrost sistemi doğru çalıştığı halde komutların hatalı iletilmesi sıcaklık dağılımını bozabilir.
- Kapı contasından hava alması: Alt bölüm kapısı tam kapanmıyor veya conta görevini yerine getirmiyorsa sıcak ve nemli hava sürekli içeri girebilir. Bu durum soğutma performansının düşmesine ve içeride nem oluşmasına neden olabilir.
[widget-132]
İlk Olarak Hava Kanallarını Kontrol Edin
Servis çağırmadan önce yapılabilecek en basit kontrollerden biri dolabın içindeki hava çıkışlarının önünün açık olup olmadığına bakmaktır. Özellikle arka duvara veya hava menfezlerine dayanan büyük kaplar, poşetler ve yoğun şekilde yerleştirilmiş yiyecekler hava dolaşımını sınırlayabilir.
Buzdolabını tamamen doldurmak da benzer bir probleme yol açabilir. Soğuk havanın raflar arasında dolaşabileceği boşluk bırakılması gerekir. Whirlpool'un teknik destek dokümanlarında da soğutucu ile dondurucu bölüm arasındaki hava menfezlerinin kapanmasının sıcaklık ve nem problemlerine neden olabileceği açıkça belirtilmektedir. Dolabın iç düzenini değiştirdikten sonra cihazın sıcaklığının hemen normale dönmesini beklememek gerekir. Kapıların sık açılmadığı bir süre boyunca sıcaklığın yeniden dengelenmesine izin verilmelidir.
Teknik Servis Uyarısı: “Servis kontrollerinde dondurucu çalıştığı halde alt bölümün sıcak kaldığı vakalarda yalnız kompresöre odaklanmak doğru değildir; fan, hava kanalları ve defrost sistemi birlikte kontrol edilmelidir.”
Alt Bölüme Hava Gelmiyorsa Fan veya Buzlanma Sorunu Olabilir
Hava kanallarının önü açık olduğu halde alt bölüm soğumuyorsa, soğuk havayı taşıyan fanın çalışıp çalışmadığı önem kazanır. Bazı modellerde kapı açıldığında fan güvenlik amacıyla durabileceğinden yalnız kapı açıkken ses dinlemek kesin sonuç vermeyebilir.
Dondurucu bölümün arka panelinde kalın buz tabakası oluşması da dikkat edilmesi gereken bir belirtidir. Evaporatör çevresinde aşırı buz biriktiğinde hava kanalları kapanabilir veya fan kanatları buza çarpabilir. Whirlpool'un bazı modeller için yayımladığı teknik servis dokümanlarında, dondurucu soğukken soğutucu bölümün sıcak kalmasının evaporatör çevresindeki buz birikimiyle birlikte görülebildiği belirtilmektedir.
Buzlanma sürekli tekrar ediyorsa yalnız dolabı çözdürmek kalıcı çözüm sağlamayabilir. Defrost sisteminin neden görevini yerine getirmediğinin ölçüm cihazlarıyla kontrol edilmesi gerekir. Bu tür durumlarda cihazın iç parçalarını sökmek yerine bir beyaz eşya servisi tarafından fan, defrost rezistansı, sensörler ve ilgili devrelerin kontrol edilmesi daha doğru olur.
Evde Güvenle Yapılabilecek Kontroller
Sorunun servis gerektirip gerektirmediğini anlamadan önce kullanıcı tarafından yapılabilecek birkaç temel kontrol vardır. Elektriksel parçalara müdahale etmeden şu noktalar gözden geçirilebilir:
- Sıcaklık ayarını kontrol edin. Cihazın ayarının yanlışlıkla değiştirilmediğinden emin olun. Modelin kullanım kılavuzundaki önerilen değerler esas alınmalıdır.
- Hava çıkışlarını boşaltın. Raflardaki ürünleri hava kanallarından uzaklaştırın ve dolabı hava dolaşımını engelleyecek kadar sıkıştırmayın.
- Kapının tam kapandığını kontrol edin. Conta üzerinde yırtık, şekil bozukluğu veya kapağın kapanmasını engelleyen ürün olup olmadığına bakın.
- Arka panelde aşırı buzlanma olup olmadığına bakın. Yoğun buz tabakası hava dolaşımını engelleyen defrost problemi açısından önemli bir ipucu olabilir.
- Alışılmadık sesleri dinleyin. Fan bölgesinden gelen sürtme veya tıkırtı sesi buzlanma ya da fanla ilişkili bir probleme işaret edebilir.
- Gerçek sıcaklığı termometreyle ölçün. Yiyeceklerin yalnız elle soğuk hissedilmesine güvenmek yerine buzdolabı termometresi kullanmak daha doğru değerlendirme sağlar.
FDA, gıda güvenliği açısından soğutucu bölümün 4°C veya altında, dondurucunun ise yaklaşık -18°C tutulmasını önermektedir. Alt bölüm bu değerlerin üzerine çıkıyorsa sorun yalnız konfor veya cihaz performansı açısından değil, saklanan gıdaların güvenliği açısından da önem kazanır.
Belirtiye Göre Olası Arıza Nasıl Ayırt Edilebilir?
Kesin arıza tespiti ölçüm yapılmadan mümkün değildir; ancak bazı belirtiler teknik kontrolde hangi alanlara öncelik verilmesi gerektiği konusunda fikir verebilir.
| Belirti | Olası Neden |
|---|---|
| Dondurucu çok soğuk, alt bölüm sıcak | Hava kanalı tıkanıklığı, damper veya fan problemi |
| Dondurucunun arka panelinde yoğun buz | Defrost sistemi veya hava dolaşımı problemi |
| Fan bölgesinden sürtme/tıkırtı sesi | Fan kanadına temas eden buz veya fan motoru problemi |
| Alt bölüm zaman zaman soğuyor, sonra tekrar ısınıyor | Sensör, damper, fan veya elektronik kontrol problemi |
| Kapı çevresinde nem ve sıcaklık artışı | Kapı contası veya kapanma problemi |
| Ekranda hata kodu görülmesi | Marka ve modele göre sensör, fan veya başka bir sistem arızası |
Dijital ekranlı modellerde sıcaklık problemiyle birlikte bir hata kodu görülüyorsa kodun marka ve modele göre yorumlanması gerekir. Aynı harf veya sayı farklı üreticilerde farklı bir arızayı ifade edebilir. Bu nedenle buzdolabı arıza kodları değerlendirilirken cihazın marka ve model bilgisi mutlaka dikkate alınmalıdır.
Buzdolabını Kapatıp Çözdürmek Sorunu Çözer mi?
Hava kanallarının veya evaporatörün buzla kapandığı bazı durumlarda cihaz tamamen çözüldüğünde alt bölüm geçici olarak yeniden soğutmaya başlayabilir. Ancak buzlanmaya defrost rezistansı, sensör, elektronik kart veya başka bir parçadaki arıza neden oluyorsa problem kısa süre sonra tekrar edebilir. Bu nedenle “fişini çekip bekledim, düzeldi” sonucu her zaman arızanın ortadan kalktığını göstermez. Aynı belirti yeniden ortaya çıkıyorsa sistemdeki buzlanmanın neden oluştuğunun bulunması gerekir.
Saç kurutma makinesi, sıcak su veya kesici aletlerle buz tabakasına müdahale etmek ise plastik yüzeylere, evaporatör borularına veya elektriksel parçalara zarar verebilir. Üreticinin kullanım kılavuzunda açıkça önerilmeyen yöntemlerle iç paneli sökmek veya buzları mekanik olarak kırmaya çalışmak güvenli değildir.
Hangi Durumlarda Teknik Servis Gerekir?
Hava kanallarını açmak, ürün yerleşimini düzenlemek ve sıcaklık ayarını kontrol etmek gibi temel işlemlerden sonra alt bölüm hâlâ yeterince soğumuyorsa teknik kontrol gerekebilir.
Özellikle şu durumlarda profesyonel arıza tespiti daha doğru olur:
- dondurucu çalıştığı halde alt bölüm sürekli sıcak kalıyorsa,
- evaporatör çevresindeki yoğun buzlanma tekrar ediyorsa,
- fan sesi tamamen kaybolmuşsa veya anormal ses oluşuyorsa,
- hava kanalından belirgin şekilde soğuk hava gelmiyorsa,
- ekranda hata kodu görülüyorsa,
- sıcaklık sensörü veya elektronik kontrol arızasından şüpheleniliyorsa,
- kapı contası düzgün olduğu halde sıcaklık korunamıyorsa.
Bu arızalarda fan motoru, defrost rezistansı, termistör, termik eleman, damper ve elektronik kart gibi parçaların ölçülmesi gerekebilir. Parça değiştirmeden önce arızanın kaynağının doğru belirlenmesi önemlidir; aynı belirti farklı parçaların arızasında ortaya çıkabilir.
Üst Bölüm Soğuk Alt Bölüm Sıcaksa Sorunu Geciktirmeyin
Buzdolabının üstü soğutuyor altı soğutmuyor sorunu çoğunlukla cihazın hiç çalışmamasından değil, üretilen soğuk havanın soğutucu bölüme doğru biçimde taşınamamasından kaynaklanır. Hava kanallarının kapanması gibi basit bir kullanım sorunu olabileceği gibi evaporatör fanı, defrost sistemi, damper, sensör veya elektronik kontrol tarafında teknik bir arıza da bulunabilir.
İlk aşamada hava çıkışlarının açık tutulması, ürünlerin yeniden düzenlenmesi, kapı contasının ve sıcaklık ayarlarının kontrol edilmesi kullanıcı tarafından yapılabilir. Ancak yoğun buzlanma, fan problemi, tekrar eden sıcaklık değişimleri veya hata kodları görülüyorsa cihazın parçalarını sökmeden teknik kontrol yaptırmak daha güvenlidir.
Özellikle alt bölüm sıcaklığı 4°C'nin üzerinde kalmaya devam ediyorsa saklanan gıdalar açısından da gecikmeden önlem alınmalıdır. Arızanın fan, defrost sistemi, sensör veya elektronik kontrol kaynaklı olup olmadığının belirlenmesi gerektiğinde bir özel servis merkezi tarafından model bazında ölçüm ve arıza tespiti yapılması, gereksiz parça değişiminin önüne geçebilir.
